﻿<title_newspaper="Przekrój"> 
<title_article="Ondraszek">
<author_1="Gustaw Morcinek">
<author_2="">
<language="pl">
<style="press">
<year="1953">
<month="11">
<date="1953-11-29">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Janosik przeszedł do polskiej literatury i do polskiej legendy ludowej jako heros nad herosami, jako szlachetny zbójnik i obrońca pokrzywdzonych i jako mściciel uciśnionych. W ciągu dwóch wieków urosły mu ogromne skrzydła archanielskie i w jego dłoni zapłonął ognisty miecz z rajskiej legendy. Janosik stał się mitem, symbo-lem, ideą. I aczkolwiek zacny ów zbójnik słowacki nie był nigdy w Polsce, a raz tylko zapuścił się na Śląsk cieszyński, stał się wspólną własnością Słowaków i Polski.
Dobosz i Proćpak zadomowili się w lokalnej legendzie karpackiej i beskidzkiej. Ondraszek zaś wyparł ze Śląska Janosika i jego dwóch pomniejszych kumpli, Dobosza i Proćpaka, i już ich nie dopuścił na swój teren. Tutaj chłop śląski i morawski przez dwa wieki widzieli tylko w Ondraszku swego wybawcę i orędownika, i aczkolwiek "panowie zabili go zdradko" — jak śpiewa zbójnicka elegia śląska, istniał nadal w legendzie i do dziś dnia istnieje.
— Tóż to było tak... — zaczynały się opowiadania o Ondraszku, w czas zimowych wieczorów, gdy za oknem stała czarna noc, wicher w niej hulał i walił łbem w przyciesie chałupy, a w kominie płakała Meluzyna próżno szukająca swych dzieci.
— Tóż to było tak... — zaczynały nasze starki i matki, i snuły przedziwne opowiadanie, baśń — nie baśń, rap-sod, czy elegię, legendę pomieszaną z prawdą i fantazję z tęsknotą. Dziewczyny słuchały i nasłuchać się nie mogły, a po nocach śniły o przekrasnym Ondraszku, który "rozpuścił złote pióreczka koniczkowi na głowie i przez pola przyjechał ku dzieweczce nadobnej". Nawet usmarkane pasterki, pasące gęsi i krowy na wygonie, zawodziły piskliwie ku zgorszeniu matek: "O, hej, mój złoty Ondraszku, Przekrasny krogulaszku! Przyjdź ty do mnie z Łysej Góry Puszczą ciebie do komory Na calutką noc! O, hej!...".
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_2>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 

